A Space Odyssey için yazılmış kayıp şarkı
yazar: Nazlı Senem Dalgıç

Kült filmlerin hası 2001: A Space Odyssey için hazırlanan bir şarkı 50 küsur yıl sonra yayınlandı. Kubrick’in hazırlattığı ancak daha sonra kullanmamaya karar verdiği bu şarkı Mike Kaplan tarafından bestelenmiş. Kimileri şarkıyı ‘‘kayıp’’ diye tanımlasa da aslında durum o kadar da romantik değil. Profesyonel seçimlerle filmden çıkarılmış bir şarkıdan bahsediyoruz sadece. Mike Kaplan uzun süredir Kubrick ile omuz omuza çalışan isimlerden biri bu arada. Parça da şimdilerde dinleyenler için haliyle biraz farklı gelebilir.

Bir süredir daha önce gün ışığına çıkmamış eski şarkıların ya da eserlerin gündeme gelişine tanık oluyoruz. Bu işten artık evrensel nostalji enerjisi mi yoksa teknoloji mi sorumlu biz de bilemiyoruz. Hepimize bu gelişmelerin iyi geldiği de gerçek ama. Her gün sanatın ya da endüstrilerin bizlere sunduğu yeni eserlerle karşılaşırken, dönüp biraz da eskiye bakmak farklı açılardan beslenmemizi sağlıyor sonuçta.

A Garden of Personal Mirrors isimli bu şarkı da Kubrick’in uzun yıllar birlikte çalıştığı Mike Kaplan’a ait dediğimiz gibi. Kubrick’in basınla ilişkilerini yürüten, aynı zamanda da prodüktör olarak da pek çok filmde imzası bulunan Mike Kaplan için bir dönem, Kubrick hakkındaki her şeyi bildiği söylenir.

Yönetmen, film için bestelenen pek çok demo parçayı geri çeviriyor o zamanlar. Yakıştıramıyor tabii filmine. Daha sonra Kaplan’a dönüp; “Sen müzikle ilgileniyorsun, haydi bir parça yaz” gibisinden bir teklifte bulunuyor. Ancak Kubrick bu parçayı da beğenmiyor ve işin sonunda Naomi Gardner’ın parçalarını filmde kullanmaya karar veriliyor. Kaplan’ın yaptığı parça ise İngiltere merkezli Wave Theory Record aracılığıyla önceki günlerde Naomi Gardner’ın hesabından paylaşıldı.

Stanley Kubrick tarafından kullanılmayan bu ”kayıp” parça hakkında hayranların da farklı yorumları var tabii. Sinematik tadı yakalayanlardan kesinlikle garip bulanlara kadar uzanan bir skaladan söz ediyoruz.

Observer’ın film eleştirmeni Mark Kermode de şu yorumu yapıyor hatta: “Şarkıyı birkaç hafta önce Scala Radio programımda ilk kez dinledim. Dinleyicilerin tepkisi tamamen farklı kutuplarda ama yakında bunun da bir külte dönüşeceğini düşünüyorum .”

Şarkının bestecisi de California’dan Observer’a konuşuyor. Mike Kaplan, yıllar önce ”kalbini verdiği” bu parçasını tekrar bulmanın şaşkınlığını yaşadığını söylüyor. 77 yaşındaki Kaplan; ”Başka bir şeye benzemediğini biliyorum ve bunu o zamanlar nasıl becerdiğimden emin değilim. Bunu bir daha asla yapamazdım ama tekrar çalındığını duymak harika” diyerek aktarıyor duygularını. ”Niyetim, hipnotize edici görselleri ve metafiziksel aydınlatmalarıyla filmin izleyici ve medya üzerinde yaratacağı farklı tepkileri, yorumları bir arada yakalamaktı” diyor yola çıkış sebebini anlatmak için de. Bir diğer amaçları da filmi henüz izlememiş olan izleyici tarafında merak uyandırmakmış.

Büyük yönetmen esasen parçayı beğenmesine rağmen, bunun bir hit olacağını hayal edemediğini söylemiş o zamanlar. Daha sonra da A Clockwork Orange’da birlikte yakın çalışmaya devam etmelerine rağmen, iki arkadaş bu şarkı üzerine bir daha hiç konuşmamış. (Mike Kaplan kırıldığı için olabilir mi acaba?!)

Wave Theory Records’un kurucusu ve besteci olan Dan Jones: ”Kubrick için müzik bestelemeye çalışmak göz korkutucu bir görev olurdu. Alex North ve şimdi Mike Kaplan’ı keşfediyoruz. Mike’ın şarkısı beni hemen etkiledi. New York’un o dönemlerdeki ruhunu yayıyor. Hem North’un atmosferik partisyonu hem de bu parça, ikisi de Kubrick’in filmlerinin damıttığı karmaşık yaratıcı etkileşimlerin ipuçlarını veriyor” diyor. Unutmadan parçada Naomi Gardner’ın vokallerinin de yer aldığını belirtelim.

Kubrick’in mükemmeliyetçiliğinin bedelini ödeyen tek kişi de Mike Kaplan olmasa gerek. Eminiz kendisi bile bundan pek çok kere nasibini almıştır. Zaten son zamanlarda arşivinden başka şeyler de gün yüzüne çıkarılmıştı. Bitmemiş haliyle A Clockwork Orange senaryosunun bir örneği; Married Man, The Perfect Marriage ve Jealousy başlıklarına sahip üç senaryo fikri de dahil. Hepsi de hayranları tarafından ilgiyle karşılandı tabii. Married Man, el yazısı notları ile birlikte 35 sayfalık daktilo edilmiş senaryo ve kurşun kalemle dağınık bir şekilde karalanmış olan başka sayfaları da içeriyordu hatta. The Perfect Marriage için de el yazısı notlar ve yedi sayfalık sahne var mesela. Jealousy için de evli bir çift arasındaki kızgınlığı anlatan 13 sayfalık daktilo edilmiş bir senaryo ve el yazısıyla yazılmış materyaller mevcut. Hepsinin de kısa zaman önce University of the Arts London tarafından Kubrick arşivine aktarıldığı biliniyor.

Bizce siz de parçaya karşı önyargılı olmadan dinlemeye çalışın. Sonuçta tarihin tozlu sayfalarından yeni çıktı. Hem Kubrick bile kullanmamasına rağmen beğenmiş. Belki sonra filmi de tekrardan izlersiniz. Hatta bir de David Bowie’nin filmden esinlenerek yarattığı efsanevi şarkıyı dinlersiniz.

Bu nostalji kuşağı da anlamını bulmuş olur böylece.

Legendary David Bowie GIF - Find & Share on GIPHY