Yazar: Eylül Bombacı
9 Haziran 2022
Kriptoya dadanan ünlüler ve piyasa çöküşü sonrası hızlı kaçış rotaları

Prestijli maymunlar, kripto girlboss’lar, reklam ile yatırım tavsiyesini karıştıran ünlüler ve her gün bir yenisi çıkan coin’ler, komüniteler… Reklamın iyisi kötüsü olmaz belki de ama kripto dünyası etrafında geliştirilen stratejiler geleceği şekillendiren Web 3.0’a dair kafa karışıklığını da pekiştiriyor gibi. Reese Witherspoon’dan Kim Kardashian’a kadar uzanan bu yolda arada Matt Damon’ın epik lirik anlatımına denk geliyor, Katy Perry’nin konudan bağımsız fotoğraflarına bakıyor ve Larry David’in konuya dair hiçbir şey bilmemesi karşısında epey şaşırıyoruz. Ve tabii ki en büyük girlboss’lardan Gwyneth Paltrow da burada…

Hayatımız son zamanlarda Metaverse, NFT, “Yatırım tavsiyesi değildir” diye diye geçiveriyor. Geldiği veya geleceği iddia edilen dijital devrime tüm dünya olarak hazırlanırken kimimizin içinde korku kimimizin yanı başında da birikmiş veya çakılıvermiş o coin’ler duruyor. Kimileri Bored Apes Yacht Club gibi büyük ama bazılarına göre anlamsız ve amaçsız projelerle donatılmış NFT’leri sanatıyla savunurken kimileri de NFT’den nasıl para kazanırım diye piyasa araştırması halinde seyrediyor gelişmeleri. İçindeki devinimleri derya deniz ve finansal hareketleri merkezi piyasadan (yani bildiğimiz bankalardan bahsediyoruz) oldukça farklı olan kripto dünyası sadece bir günde fakir, diğer günde zengin eden yapısıyla değil bir yandan da birbirinden garip reklamlarıyla da kendisinden söz ettirmeyi başarıyor. Birçok insanın “geleceğin parası” olarak hitap ettiği kripto geçtiğimiz senenin hüsranla sonuçlanan döviz kurlarıyla birlikte çok fazla talep gördü.

Parasal her fırsatın ufalandığı gibi kriptolara duyulan hızlı heyecanın aynı ivmeyle kaybolduğunu geçtiğimiz haftalardaki büyük piyasa çöküşüyle gördük. Orijinal, kriptoların baştacı olan Bitcoin bu sektörün üçte birinden sorumlu olunca hali hazırda kendi varlığıyla büyük yıkımları beraberinde getirme potansiyeline sahip. Biz bu yazıyla size küçük bir kripto eğitimi verecek değiliz. Ama bu heves kırmaların başında gelenler hepimizin tanıdığı ünlüler oldu, olmaya da devam ediyor. Peki bu NFT’ler ve kripto sermayede ünlüleri kendine çekecek ne var sahiden? Şu zamana kadar kaç kere Paris Hilton, LeBron James ve Reese Witherspoon’u bir arada aynı kampanyada gördük acaba? İşin ilginç tarafı ise bu konunun bir kampanya olarak değil hali hazırda sözü açılmış alakasız bir muhabbet olduğunu hissettiriyor olmaları.

Matt Damon film aralarında ve reklamlarda CryptoCom’un promosuyla karşımıza çıkıyor ve hem dünya tarihinden bahsederken hem de bize geleceği tasvir ediyor. Gywneth Paltrow’un maymun çılgınlığına olan sevgisini artık hepimiz öğrendik zaten. Bunun yanında Reese Witherspoon’un yakın gelecekte hepimizin paralel bir dijital kimliğe sahip olacağından bahsettiği demeci hiç duymamış olabiliriz. Fakat kendisi dijital ürünler, avatarlar ve kripto cüzdanlarla ilgili ciddi düşünüyor belli ki ve Twitter hesabından bunların norm olacağını savunuyor.

Geçmişte dadandığımız BoredApes’e benzer bir iş olan ve dünyadaki kadınları desteklemeyi amaçlayan World of Women koleksiyonunun büyük bir destekçisi olan Reese Witherspoon bunu destekleyenler arasında yalnız da değil. World of Women isimli komünite ise kendisini “koleksiyon ve topluluk üzerinden web 3’ü (yani yeni nesil interneti) daha kapsayıcı bir yer haline getirmek” hedefiyle tanımlıyor.

Kendi sitelerinde yer verdikleri bir araştırmanın sonucuna göre Kasım 2021 verileriyle son 21 ay içinde NFT sanat satışlarının yalnızca yüzde 5’inin kadınlar tarafından oluşturulduğunu öğreniyoruz. NFT’lerden bir topluluk oluşturma sevdası kimlik politikaları, kadın gücü söylemleriyle birleşince karşımıza nurtopu gibi “WOW” çıkıyor. Fakat kendisiyle çelişen bir havada tamamen avatarlardan oluşan bu NFT koleksiyonu, her ne kadar rengarenk ve başkalaşmalarıyla ünlü olsa da görünürlük açısından kadınlara pek de bir katkı sağlamıyor, tam tersi daha yeni görmeye başlayabildiğimiz farklı kadınlıkları iki dakikada geri gizliyor. Yine de bu kadınları güçlendirme söylemi sadece WOW tarafından sağlanmıyor. Bir yandan Katy Perry gibi isimler de Instagram postlarının altına yazdıkları yazılarla kadınların kripto eğitimi alarak bu piyasada yer

Geçmişte dadandığımız BoredApes’e benzer bir iş olan ve dünyadaki kadınları desteklemeyi amaçlayan World of Women koleksiyonunun büyük bir destekçisi olan Reese Witherspoon bunu destekleyenler arasında yalnız da değil. World of Women isimli komünite ise kendisini “koleksiyon ve topluluk üzerinden web 3’ü (yani yeni nesil interneti) daha kapsayıcı bir yer haline getirmek” hedefiyle tanımlıyor. Kendi sitelerinde yer verdikleri bir araştırmanın sonucuna göre Kasım 2021 verileriyle son 21 ay içinde NFT sanat satışlarının yalnızca yüzde 5’inin kadınlar tarafından oluşturulduğunu öğreniyoruz. NFT’lerden bir topluluk oluşturma sevdası kimlik politikaları, kadın gücü söylemleriyle birleşince karşımıza nurtopu gibi “WOW” çıkıyor. Fakat kendisiyle çelişen bir havada tamamen avatarlardan oluşan bu NFT koleksiyonu, her ne kadar rengarenk ve başkalaşmalarıyla ünlü olsa da görünürlük açısından kadınlara pek de bir katkı sağlamıyor, tam tersi daha yeni görmeye başlayabildiğimiz farklı kadınlıkları iki dakikada geri gizliyor. Yine de bu kadınları güçlendirme söylemi sadece WOW tarafından sağlanmıyor. Bir yandan Katy Perry gibi isimler de Instagram postlarının altına yazdıkları yazılarla kadınların kripto eğitimi alarak bu piyasada yer etmeleri gerektiğinin altını çizerken konudan bağımsız fotoğraflar paylaşıyor. Hatta bu durum insanların o kadar garibine gidiyor ki kimileri Katy Perry’nin hack’lendiğini bile düşünmeden edemiyor.

The Washington Post yazarı Natasha Tiku kadın ünlülerin bu teşviğine “girlboss kripto devri” ismini koyuyor. Bu makaleye göre Mila Kunis ve Gwyneth Paltrow WOW’un izinden giderek Ocak ayında bir Zoom konferansına katılarak 5000 kadın katılımcıyı erkek egemen kripto dünyasına atılmayı teşvik etmiş. Bu laf ilk kulağa ne kadar da hoş geliyor değil mi? Çünkü lafında gerçekten oldukça destek verici duyuluyor. Fakat söylenen diğer sözler Katy Perry’nin gönderisinde yazan cümlelerden pek de farklı duyulmuyor. Bu bize kopyala yapıştır hissini verirken bir yandan da yapay bir söylemin kokularını da burnumuzda tüttürüyor. Eşi Ashton Kutcher ile NFT olarak çizim serisi satan Mila Kunis, kadınların riskten kaçınmaya çok alışkın olduğunu(!) ve kendisinin risk alıp sonucunda ne olacağını görmek istediğini söylüyor. Daha ucu görünemeyen bir piyasa olan NFT’ye bakış açıları buğulu gözlüklerle kalsa da ünlü isimler çeşitli söylemlerle kendilerinin ve tüm dünyanın geleceğini Web3’te kurulacak paralel evrenin belirleyeceğini savunup durdu geçtiğimiz aylarda. Neden olduğunu tahmin ettiğimiz için söylemeye de ihtiyaç duymuyoruz. Fakat kanatları olan yeşil kağıtlar görüyoruz. Sen dene Mila’cığım, sonucunu da bize söylersin.

Hayatımıza heyecan katan kripto borsası da yerinde durmuyor tabii. Her yerde reklamlarını yapan ünlüleri rezil etmeye yemin edercesine bir anda yokuş aşağı yuvarlanmaya başlıyor. Mayısın ortasında 24 saatte 200 milyar dolarlık bir kayıp yaşatan Bitcoin’in düşüş haberi kriptoseverleri derinden yaralıyor yaralamasına da mesele burada bitmiyor. Reklamını yapan sevgili ünlü dostlarımız bir anda ortadan kaybolup bu konuda suskunluk evresine geçince Washington Post dayanır mı, başlıyor hepsini tek tek incelemeye. Larry David’in oynadığı FTX Super Bowl reklamının yönetmeni Jeff Schaffer hariç kimse de herhangi bir yorum yapmadı. Peki Jeff ne derse beğenirsiniz, “Maalesef duruma ekleyecek bir şeyim yok çünkü kripto paranın nasıl çalıştığı hakkında hiçbir fikrimiz yok (bize defalarca anlatılmasına rağmen), sahibi değilim ve piyasayı da takip etmiyorum. Sadece komik bir reklam yapmak için yola çıktık!”. Ah Jeff… Bu yolda sadece kendini yaksan neyse de tüm kriptoyu savunan ünlüleri de yanında götürmüş oldun sanki… Yine de en azından birinin cevap verip bir de doğruları söylemesi hepimiz için iyi oldu diyebiliriz.

Reklamın iyisi kötüsü olmaz derler, ayrıca dediğimiz gibi “bunların hiçbiri yatırım tavsiyesi değildir”. Aynı zamanda herhangi biri herhangi bir konuda çekilmiş reklamda rol alabilir. Fakat bu reklamların en can yakıcı kısmı hatalı temennilerle ve ağızlarından çıkan sözleri yerinde tutamayan kişilerle çekilmiş olması biraz da. Bu konuda aksiyona geçenler de var tabii ki. Kim Kardashian ve Jake Paul gibi isimler büyük kitlelere hitap eden platformları yoluyla kripto reklamı yaptıklarından ötürü davalık olmuş durumdalar. 2021 haziran ayında Kim Kardashian Instagram hesabından bir story ile EthereumMax’ın reklamını yaptı. Yine NFT’lerin dilinden konuşarak EthereumMax topluluğuna bir yukarı kaydırmayla kavuşabileceğini söylerken ne kadar kârlı olduğunun da altını çizdi. Başka bir davada ise Jake Paul ve Soulja Boy, Lil Yachty gibi isimler Safemoon isimli Altcoin’in reklamını yaptıkları davalık oldular.

Dava süregelsin The O.C.’den tanıdığımız oyuncu Ben McKenzie Kardashian’ın bu postunu “251 milyon Instagram takipçisini, dünyanın en dolandırıcı kumarhanesinde kumar oynamaktan biraz farklı olan, oldukça değişken, spekülatif bir piyasaya katılmaya çağırıyor” diyerek eleştirdi. Şimdiye kadar duyduğumuz ilk ve en ağır eleştiri olabilir. Tabii ki açılan davaların yanında…

 

editörün seçtikleri